Paragrafen | A Weerstandsvermogen en risicobeheersing

A Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Algemeen

In deze paragraaf nemen we alle risico's op waarvoor we geen maatregelen hebben getroffen (of kunnen treffen) en die tot financiële gevolgen kunnen leiden. Tevens nemen we in deze paragraaf op wat de beschikbare middelen en mogelijkheden zijn om deze risico's af te dekken.

De paragraaf is opgebouwd uit:

Kaders;
Inventarisatie risico's;
Inventarisatie weerstandscapaciteit;
Berekening weerstandsvermogen;
Kengetallen (wettelijk).

1. Kaders

Als aanvulling op de wettelijke bepaling (art. 11 BBV) stelt de Raad de volgende kaders voor het weerstandsvermogen en de risicobeheersing:

Het college informeert de Raad over een risico met de risicoscore 15 of hoger op het moment dat zich een dergelijk risico voordoet. Het college geeft aan welk beleid we gaan voeren om deze risico’s te beheersen in overeenstemming met de strategie van onze gemeente.

In de paragraaf Weerstandsvermogen van de begroting en jaarrekening nemen we voor deze risico’s het gekozen beleid op;

De raad stelt de minimale norm voor het weerstandsvermogen op 1.

2. Risico's

Voor 2027 e.v. voorzien we een aantal (mogelijk) risicovolle ontwikkelingen. In deze paragraaf gaan we in op de volgende onderwerpen:

2.1 Claims / Verzekeringen;
2.2 ICT;
2.3 Grondexploitatie;
2.4 Verplichting WW-uitkering (voormalig) personeel;
2.5 Stelpost jeugd (conform VNG-advies);
2.6 Wmo huishoudelijk hulp (vanaf 2029).

2.1 Claims/ Verzekeringen (overhead)

Het voornaamste risico bij verzekeringen is het risico op onderverzekering. Voor de brandverzekering
voorkomen we dit door elke drie jaar de inventaris te laten taxeren en de gebouwen elke zes jaar. In de tussenliggende jaren indexeren we de waarde van inventaris en gebouwen. De meeste verzekeringen betalen niet de werkelijke schade uit, maar een vooraf bepaald maximum. We lopen daardoor een risico op onderverzekering.
We kunnen ons niet verzekeren voor natuurrampen zoals een overstroming van de Maas. Als er een natuurramp plaats vindt dan draagt de gemeente in principe alle kosten tenzij het Rijk middelen ter beschikking stelt.
We schatten het maximum risico voor claims / verzekeringen op € 1.000.000. We schatten het risico voor het weerstandsvermogen op € 100.000.

2.2 ICT (Overhead)

We onderkennen de volgende risico’s:

Projecten van hogere overheden zorgen voor overbelasting en kennen een gebrekkige samenhang;
Steeds meer systemen verschuiven van beheer in ons eigen datacenter naar beheer in de cloud. De samenhang van systemen, de koppelingen tussen die systemen en de afhankelijkheid van leveranciers zijn voor ons een punt van zorg;
Hackers kunnen een risico vormen voor onze systemen. We hebben passende maatregelen genomen om de veiligheid te borgen. Echter risico’s kunnen we niet volledig uitsluiten;
Niet voldoen aan wetgeving op nationaal en/of Europees niveau (waaronder de AVG) waarbij bestuurlijke boetes in rekening worden gebracht indien de gemeente verwijtbaar handelt bijvoorbeeld in het geval van een datalek.

We schatten het maximum risico op € 300.000. We schatten het risico voor het weerstandsvermogen op € 100.000.

2.3 Grondexploitaties (programma 3)

We hebben in 2026 nog één grondexploitatie: Heijackerstraat. Voor meer informatie met betrekking tot deze grondexploitatie verwijzen we naar de paragraaf F Grondbeleid.

Binnen deze paragraaf 'Weerstandsvermogen' geven we voor grondexploitaties de risico's weer welke op dit moment niet concreet zijn en derhalve ook niet financieel vertaald in de grondexploitaties.

Heijackerstraat

Deze grondexploitatie is in 2022 geopend. De grondexploitatie bevat de budgetten op basis van inschattingen. Het voeren van een grondexploitatie brengt onzekerheden met zich mee. Daarom voeren we een gevoeligheids- en risicoanalyse uit. Het bouwrijp maken is gereed. In 2027 betreft het voornamelijk nog het woonrijp maken, waaronder het inrichten van spelen en groen. Er worden daarom geen projectrisico's voorzien. Het resultaat van de grondexploitatie is voldoende om overige onverwachte risico's op te vangen. Het risico voor het weerstandsvermogen is daarmee nihil.

2.4 Verplichting WW-uitkering (voormalig) personeel

2.5 Stelpost jeugdzorg (conform VNG-advies)

Conform het advies van het VNG nemen we hier de onderstaande tekst op:
In de Voorjaarsnota 2025 zijn afspraken gemaakt over het zwaarwegende advies van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd in 2027 met betrekking tot de kosten die gemeenten maken voor jeugdzorg. Deze afspraken heeft het huidige kabinet in het Overhedenoverleg van 13 april 2026 herbevestigd. Vooruitlopend op deze vervolgafspraken zijn in deze begroting stelposten opgenomen, omdat we erop vertrouwen dat het Rijk zich aan de gemaakte afspraken houdt.

Het Rijk heeft de afgelopen jaren een reeks van kortingen op het Gemeentefonds doorgevoerd. Deze kortingen zou de gemeente kunnen compenseren door besparende maatregelen uit de hervormingsagenda jeugd uit te voeren. Op basis van de ingevoerde maatregelen tot op heden, voorzien we voor 2027 e.v. een besparingsmogelijkheid van € 350.000 structureel. Dit is niet voldoende om de kortingen te compenseren. Het saldo korting minus besparing is respectievelijk € 44.000 voor 2027 en voor 2028 e.v. € 880.000.
Op advies van het VNG nemen we het tekort op de jeugdzorg op als stelpost.Concreet betekent dit dat we verwachten dat het Rijk de gemeente compenseert voor de verwachten tekorten op de jeugdzorg. Daarmee belast het tekort op de jeugdzorg de begroting niet.

We schatten het maximum risico voor 2027 op € 44.000. We schatten het risico voor het weerstandsvermogen op nihil.

2.6 Wmo huishoudelijke hulp (vanaf 2029)

In het regeerakkoord heeft het Rijk aangekondigd om in 2029 te stoppen met de verstrekking van huishoudelijke hulp binnen de Wmo. Daarvoor in de plaats komt een vangnet voor mensen die niet zelf hulp kunnen regelen. Per saldo wordt de gemeente gekort op het Gemeentefonds.
Daartegenover staat dat de lasten voor de huishoudelijke hulp afnemen. De afname van de lasten minus de afnamen van de baten geeft vanaf 2029 een structureel voordeel van circa € 950.000.
We lopen in 2029 een eenmalig risico als de afschaffing van de huishoudelijke hulp binnen de Wmo een jaar wordt uitgesteld.
Voor het begrotingsjaar 2027 is er geen risico.

Samenvatting risico's

In onderstaande tabel geven we een overzicht van genoemde risico's.

Risicoscore = inschaling waarschijnlijkheid x inschaling impact gevolg

Bedragen in € 1.000

Risico's		Maximaal risico €	Klasse		Risico score	Risico €
Risico's		Maximaal risico €	Waarschijn-lijkheid	Impact	Risico score	Risico €
a	2.1 Claims / verzekeringen	1.000	1	4	4	100
b	2.2 ICT	300	2	2	4	100
c	2.4 Verplichting WW-uitkering	100	2	1	2	25
	Totaal	1.400				225

We schatten het financiële risico in op € 225.000. Dit is gelijk aan het risico bij de jaarrekening 2025.

Op basis van het indelen van de risico’s in bovenvermelde klassen stellen we een risicomatrix op. De risicomatrix geeft een indicatie van de potentiële impact van het risico. Hieronder geven we een risicomatrix weer die we baseren op bovenvermelde risicoklassen. Hierbij geldt bij het intekenen van een risicoscore dat hoe hoger de risicoscore, hoe hoger de prioriteit voor aanpak van het risico is.

Voor alle risico’s in de rode vlakken (score 15 of hoger) geeft het college aan welk beleid we (gaan) voeren om deze risico’s te beheersen in overeenstemming met de strategie van onze gemeente. Er zijn op basis van de huidige risico-analyse geen risico’s met score hoog.

3. Weerstandscapaciteit

Post voor onvoorziene uitgaven
In de begroting hebben we een post onvoorzien opgenomen van € 50.000. We bepalen bij elke begroting opnieuw of we een post onvoorzien ramen.

Stille reserves
In 2027 voorzien we geen wijzigingen in de stille reserves. We stellen de stille reserves op p.m.

Onbenutte belastingcapaciteit
De onbenutte belastingcapaciteit stellen we op p.m.

Stand van reserves en voorzieningen
In de onderstaande tabel geven we de begin- en eindstand van de reserves en voorzieningen voor de jaarschijven 2026 en 2027. In de bijlagen geven we het verloop per reserve en voorziening voor de begrotingsperiode 2027 t/m 2030.

Bedragen x € 1.000

Stand 31-december	2026	2027
Algemene reserve	10.380	10.500
Bestemmingsreserve	12.798	11.146
Voorzieningen	7.690	7.169
Totaal	30.868	28.815

Overige elementen weerstandscapaciteit
Uiteraard kunnen ook andere elementen in de weerstandscapaciteit een rol spelen: de aanwezige nog niet bestemde budgettaire ruimte, de flexibiliteit van het uitgavenpatroon, en het niveau van de gemeentelijke materiële en immateriële voorzieningen. De flexibiliteit van het uitgavenpatroon is beperkt. Een groot gedeelte van de uitgaven ligt vast als gevolg van investeringsbesluiten in het verleden, contracten en wettelijke verplichtingen (salariskosten, kosten overhead zoals huisvesting e.d.). Onderstaande tabel geeft inzicht in de weerstandscapaciteit waarbij een onderscheid is gemaakt naar incidentele en structurele weerstandscapaciteit.

Bedragen x € 1.000

Weerstandscapaciteit 01-01-2027
Incidentele weerstandscapaciteit
	Algemene reserve	10.380
	Stille reserves	PM
	Subtotaal incidentele weerstandscapaciteit		10.380
Structurele weerstandscapaciteit
	Onvoorzien	50
	Onbenutte belastingcapaciteit	PM
	Subtotaal structurele weerstandscapaciteit		50
Totaal weerstandscapaciteit			10.430

4. Weerstandsvermogen

Het weerstandsvermogen is opgebouwd uit de relatie tussen risicoscore en weerstandscapaciteit. Deze relatie drukken we uit in een verhoudingsgetal:

Weerstandscapaciteit
Ratio weerstandsvermogen = Risicoscore

Wanneer we het weerstandsvermogen van de gemeente Beesel aan de hand van bovenstaande formule berekenen, komt deze uit op 46,36 (€ 10.430 / € 225.000). Dit is ruim boven de door de raad gestelde minimumnorm van 1.

5. Kengetallen

Begroting 2027	Verloop van de kengetallen
Kengetallen:	Jaarrekening 2025	Begroting 2026	Begroting 2027	Begroting 2028	Begroting 2029	Begroting 2030
netto schuldquote	-14%	19%	43%	52%	53%	52%
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen	-12%	21%	45%	54%	55%	53%
solvabiliteitsrisico	58%	40%	32%	29%	28%	28%
grondexploitatie	0%	0%	0%	0%	0%	0%
structurele exploitatieruimte	-2%	-2%	-1%	0%	1%	0%
belastingcapaciteit	79%	78%	85%	88%	91%	95%