Financiële positie

De voorliggende begroting kent voor de komende vier jaar een positief begrotingssaldo. Deze hebben we in onderstaande tabel opgenomen.

bedragen x € 1.000

 
In de verschillende programma's van deze begroting hebben we aangegeven wat financieel de grootste verschillen zijn ten opzichte van voorgaande jaren. Los van deze verschillen hebben we in de begroting ook een aantal uitgangspunten opgenomen die we separaat toe willen lichten. Dat doen we in deze paragraaf.

Advies VNG / stelposten
In mei hebben gemeenten een advies van het VNG ontvangen over hoe om te gaan met een tweetal kortingen uit het gemeentefonds. Deze adviezen hadden betrekking op de tekorten voor Jeugd en de compensatie voor de korting in verband met de eigen bijdrage bij de Wmo. Voor beide onderdelen adviseert het VNG om een stelpost op te nemen ter hoogte van de opgenomen korting. Dit, vanuit het idee dat het Rijk hiervoor tot compensatie over zal gaan. Wij delen de mening van het VNG hierover en hebben daarom het advies overgenomen en vertaald in onze begroting.
We verwachten in het voorjaar van 2027 meer duidelijkheid te krijgen over de daadwerkelijke compensatie. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing hebben we het risico opgenomen dat het Rijk de tekorten niet (volledig) compenseert.
Onderstaande bedragen hebben we als stelpost in onze begroting opgenomen.

bedragen x € 1.000

Ombuigingen
Om meerjarig tot een sluitende begrotingen te komen, hebben we onder andere een aantal ombuigingen doorgevoerd. In onderstaande tabel geven we hierin inzicht. Onder deze tabel geven we per thema een toelichting op de ombuigingen groter dan € 50.000.

bedragen x € 1.000

Thema 3: Gezond en Veerkrachtig
In 2027 besparen we bijna € 386.000 door een andere verdeelsleutel van het regionale surplus voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang.
Daarnaast ontvangen we € 200.000 extra vanuit de specifieke uitkering Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA).

Thema 5: Leven lang ontwikkelen
We realiseren een structureel voordeel van € 76.000 voor leerlingenvervoer door een efficiëntere routeplanning via het gebruik van opstapplaatsen en het beëindigen van de OV-vergoeding voor leerlingen van het Voortgezet (Speciaal) Onderwijs.

Thema 6: Zelfredzaamheid
De laatste jaren zien we een afname van de inzet van Jeugdbescherming en Jeugdreclassering. Hierdoor kunnen we vanaf 2027 structureel een bedrag van € 175.000 besparen. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden om vanaf 2028 de ondersteuning binnen de huishoudelijke hulp anders in te richten. Door de inkoop en uitvoering meer te richten op maatwerk en de daadwerkelijke ondersteuningsbehoefte van inwoners, kan efficiënter worden gewerkt en kan naar verwachting een eenmalige besparing worden gerealiseerd. Aangezien deze voorziening vanaf 2029 vervalt, heeft deze besparing een incidenteel karakter.

Thema 15: Algemene Dekkingsmiddelen
In 2027 verhogen we de toeristenbelasting met € 1,00 p.p.p.n. voor het hoge tarief en € 0,50 p.p.p.n. voor het lage tarief. De tarieven komen hiermee uit op respectievelijk € 3,00 en € 1,75 p.p.p.n. Deze verhoging levert een meeropbrengst op van € 600.000 in 2027 en € 480.000 vanaf 2028 (in 2028 was al eerder een verhoging voorzien).
Daarnaast halveren we het budget voor onvoorzien met € 50.000 en begroten we de te verwachten rente risicovoller. Dit laatste levert eveneens een voordeel op van € 50.000.

Thema 16: Overhead
Door diverse ICT componenten uit te faseren en af te slanken kunnen we een structurele besparing realiseren van € 112.000.

Wmo HH vervalt in 2029
In het regeerakkoord heeft het Rijk aangekondigd om in 2029 te stoppen met de verstrekking van huishoudelijke hulp binnen de Wmo. Daarvoor in de plaats komt een vangnet voor mensen die niet zelf hulp kunnen regelen. Per saldo wordt de gemeente gekort op het Gemeentefonds.
Daartegenover staat dat de lasten voor de huishoudelijke hulp afnemen. De afname van de lasten minus de afnamen van de baten geeft vanaf 2029 een structureel voordeel van circa € 950.000.
In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing hebben we het risico opgenomen, dat het afschaffen van de huishoudelijke hulp wordt uitgesteld.

Gebruik 10% regeling
Ook in deze begroting blijven we op basis van de '10% regeling' een deel van onze vrije reserve inzetten om structurele lasten te dekken. We wijken daarbij nagenoeg niet af van de ramingen in de meerjarenbegroting 2026.
Op rekeningbasis (realisatie) voorzien we onverwachte incidentele meevallers en onderuitputting. De ervaring leert dat daarom de daadwerkelijke inzet van reserve op basis van de 10%-regeling niet nodig is.
Zie verderop in deze paragraaf voor een nadere toelichting op de inzicht van de 10%-regeling.

Reserve Opvang Ontheemden / Algemene reserve vrij besteedbaar
In de lijn van de begroting 2026 hebben we ook in de begroting 2027 de reserve Opvang Ontheemden afgeroomd (in 2027 met € 800.000) ten gunste van de Algemene reserve vrij besteedbaar. Hierdoor kunnen we ruimer gebruik maken van de bovenstaande 10% regeling. We verwachten, met name op basis van het feit dat de daadwerkelijke inzet hiervan achterwege blijft, dat deze Algemene reserve vrij besteedbaar de komende jaren voldoende gevuld is om de onderuitputting in onze begroting op te vangen. Een extra aanvulling is daarom niet nodig.

Ambitiebudget 'Voor Elkaar Vooruit'
Om de ambities uit het coalitieakkoord en de kadernota waar te kunnen maken hebben we een jaarlijks budget van € 350.000 geraamd.

Taakstellingen
Uit de meerjarenbegroting 2026 resteert de taakstelling uit de strategische personeelsplanning.

bedragen x € 1.000

Toelichting incidentele posten
Hieronder geven we de toelichting op de posten > € 50.000.

Programma 2
Uitvoering opvang Oekraïners € 89.000
Voor de incidentele inzet van synthese voor de opvang van Oekraïners ramen we in 2027 eenmalig € 89.000.

Programma 3
Uitvoering economische visie € 50.000
In het kader van de economische visie voeren we in 2027 een aantal eenmalige activiteiten uit, waaronder het project Meet the Youngsters, het organiserend vermogen en het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) voor de bedrijventerreinen. In 2027 onttrekken we hiervoor € 50.000 uit de reserve economische visie conform raadsbesluit van 15 april 2024.

Uitvoering woningbouw ambitie € 100.000
Volgens het raadsbesluit van maart 2025, wordt er in de periode van 2026 tot en met 2028 € 100.000 per jaar beschikbaar gesteld voor de uitvoering van onze woningbouwambitie. In 2027 werken we onder andere aan het volkshuisvestingsprogramma en de uitvoering van de huisvestingsverordening. Daarnaast werken we ook aan het opstellen van het ontwikkelkader ’t Spick, daarvoor wordt externe expertise ingeschakeld op het gebied van o.a. stedenbouw, architectuur en planeconomie. Deze eenmalige activiteiten dekken we uit onze investeringsreserve.

Programma 4
Regiodeal € 59.000
Bij de jaarrekening 2024 hebben we voor alle projecten vanuit de Investeringsagenda en Regiodeal een aparte reserve gevormd. Het uitgangspunt daarbij was dat alle projecten vanuit deze twee subsidiestromen een incidenteel karakter hebben, wat dekking uit de reserve rechtvaardigt.

Capaciteit veilige en dienstverlenende gemeente € 96.000
Binnen het thema Veilige en dienstverlenende gemeente is extra tijdelijke capaciteit op toezicht toegevoegd.

Surplus reserve opvang ontheemden € 800.000
Zoals hier boven toegelicht hevelen € 800.000 over van de reserve opvang ontheemden naar de algemene vrije reserve.

Conclusie financiële positie
Los van het meerjarig positieve saldo, blijft onze financiële positie onverminderd goed. We hebben een solide reservepositie en evenwicht in onze uitgaven en inkomsten. Dit, terwijl voorzieningen voor onze inwoners op peil blijven en we (financiële) ruimte hebben om invulling te kunnen geven aan de ambities van ons nieuwe college.

De belangrijkste aspecten voor het beoordelen van de financiële positie van de gemeente zijn reservepositie, ruimte belastingpakket, belastingdruk en meerjarenperspectief. Daarnaast spelen een aantal specifieke, gemeentegebonden kenmerken een rol, zoals fysieke en sociale structuur, afschrijvingsbeleid en grondexploitatie.
We beoordelen de gemeente Beesel op de diverse aspecten als volgt:

Reservepositie
Jaarlijks evalueren we de gemeentelijke reserves en voorzieningen. We kijken of de bestaande reserves en voorzieningen nog voldoen aan het BBV, of we ze kunnen samenvoegen of opheffen en of we nieuwe reserves of voorzieningen moeten vormen. Ook bekijken we of de hoogte van de reserves en voorzieningen toereikend is voor het doel waarvoor de reserve c.q. voorziening is gevormd.

We dekken incidentele lasten grotendeels met incidentele middelen. Hierdoor ontlasten we onze meerjarenbegroting.

De (meerjaren-)stand van de reserves en voorzieningen is opgenomen in bjlage 3.

Ruimte belastingpakket
Uit de paragraaf Lokale heffingen blijkt dat er ruimte zit bij de belastingdruk als geheel, zeker als we als bovengrens het Limburgse gemiddelde nemen.
Het rioolrecht en de reinigingsrecht zijn 100% kostendekkend.
Voor de cijfers verwijzen we naar de paragraaf Lokale Heffingen.

Belastingdruk
De belastingdruk voor een gemiddeld gezin stijgt in 2027 met 3,70% ten opzichte van 2026. We houden de voorzieningen voor de burger zoveel mogelijk op peil.
De belastingdruk in de gemeente Beesel ligt onder het gemiddelde van de Limburgse gemeenten. Voor de toelichting op de cijfers verwijzen we naar de paragraaf Lokale Heffingen.